2

اصول، متریال و طراحی پایپینگ / تعمیرات و نگهداری / جوشکاری و تستهای غیر مخرب / خطوط لوله انتقال (پایپلاین) / متریال، خوردگی، رنگ، پوشش و حفاظت کاتدی

عملیات Hot Tap روی خطوط لوله

فروردین ۱۱, ۱۳۹۵ در ۳:۲۲ ب.ظ


به عملیات انشعاب گیری در لوله ها و تانک های حاوی سیالات پرفشار (نفت ، گاز، مشتقات نفتی، پتروشیمی و حتی آب ودیگر سیالات ) ، در حالتی که خط یا مخزن ، حامل جریان و سیال باشد ، عملیات اتصال گرم یا انشعاب گرم HOT-TAP گفته می شود.
در این روش ، که اکثرا” برای اتصال شبکه های جدید الاحداث سیال به شبکه ها و خطوط لوله حاوی سیال قدیم ویا بعضا” انجام پاره ای از تعمیرات ، بدون قطع جریان سیال انجام می پذیرد ، با دستگاههای خاصی ،لوله را سوراخ نموده وبه خط جدید وصل می کنند .این عملیات که نتیجه آن اتصال یک شیر به انتهای انشعاب گرفته شده می باشد ، از عملیاتهای حساس ودقیق خط لوله میباشد ودر صورت عدم رعایت ضوابط ونکات فنی وایمنی واستفاده از نیروهای غیر متخصص و غیر مجرب امکان بروز حوادث ناگوار محتمل است.
اجرای این عملیات شامل جوش کاری اتصالات مورد استفاده ، نصب شیر هات تپ وانجام عملیات برش کاری بوسیله دستگاه های هات تپ می باشد.
برای انشعاب گرفتن از خط ، ابتدا فیتینگ مناسب به خط لوله جوش داده می شود با توجه به نسبت قطر انشعاب به قطر خط اصلی از اتصالات مختلفی استفاده می شود . این فتینگ ها که همه به خط حامل سیال پر فشارجوش داده می شوند ، یکی از مهم ترین اجزاء و وسایل عملیات اتصال گرم می باشد و به دو گروه اتصالات زینی SADDLE-NIPPLE و اتصالات Split-Tee تقسیم می گردند.
بعد از نصب قطعه وتراز نمودن آن جوش کاری آغاز می گردد جوش کاری در این روش مطابق استاندارد API 1104 بوده و الکترودها و روش جوش کاری از این استاندارد پیروی می کند.


در کارخانجات صنعتی ، پالایشگاه های نفت و گاز ، صنایع پتروشیمی ، نیروگاه های حرارتی ، خطوط انتقال فرآورده های نفتی ، خطوط انتقال گاز و …. در بسیاری از مواقع بر حسب نیاز ناگزیر به انجام عملیات برشکاری و جوشکاری بر روی خطوط لوله ای هستیم که در سرویس بوده و سیالات داغ ، پر فشار ، آتش زا ، سمی و امثال آن در حال عبور از داخل آنها میباشند. این نیاز ممکن است ناشی از یکی از شرایط زیر باشد :

۱- لزوم تعمیرات بخشی از سیستم لوله کشی بواسطه خرابی

۲- لزوم نصب شیرآلات و ادوات ابزاردقیق جدید جهت بروزرسانی سیستم فرآیند موجود

۳- لزوم گرفتن انشعاب جدید از لوله بواسطه طرح های توسعه و یا سرویس رسانی به مصرف کنندگان جدید

۴- لزوم تغییر مسیر بخشی از سیستم لوله کشی به منظور ایجاد فضا برای عبور لوله های جدید

دلایل استفاده از هات تپ

ما برای انشعاب گیری  دو انتخاب داریم : توقف کامل جریان خط لوله که برای این کار باید فشار را انداخت و جریان خط لوله را تخلیه کرد ، پرچ کرد و خط لوله را تمیز کرد که این به معنی افت بهره برداری میباشد و انتخاب دوم استفاده از هات تپ می باشد .

بدیهیست که بهترین حالت این است که لوله یا لوله های مورد نظر را با استفاده از شیرآلات تعبیه شده ایزوله نموده و از سرویس خارج نماییم و پس از انجام عملیات ایمن سازی و تخلیه , برشکاری و جوشکاری مورد نظر را بر روی لوله ها انجام دهیم. اما در برخی موارد بنا به دلایل فرآیندی و یا سیاست های خاص مصرفی و صادراتی و غیره امکان خارج نمودن لوله های مورد نظر از سرویس مقدور نیست (زیرا منجر به اختلال در کل فرآیند و قطع تولید کارخانه یا صادرات میگردد).

کاربردهای هات تپ
ورودی مجدد چاه
تأسیسات ابزار اندازه گیری دقیق
برنامه های کاربردی انتشار فشار
تهیه مقدمات برای انجام انسداد خطوط لوله
تعمیرات و نگهداری خط
نمونه محصول کنترل کیفیت
تأسیسات بای پس خط
بازرسی های خطوط لوله و مخازن
صنایع مرتبط با فرایند هات‌تپ:
پالایشگاه های پتروشیمی
شهرداری ها (آب، گاز و…)
خطوط لوله
جنگلداری (کاغذ و خمیر کاغذ، کارخانه های چوب بری و…)
تأسیسات شرکت های گاز
تجاری (مراکز کارگاهی، هتل ها، میدان های عملیات نفتی و گازی و…)
مخازن مزارع
معدنکاری

 مزایای هات تپ

عملیات  هات تپ این امکان را می دهد که بدون توقف عملیات بهره برداری بتوانیم انشعاب گیری کنیم

همین امر دارای مزایای فراوانیست

  • توقف بهره برداری می تواند باعث ضرر مالی هنگفت شود که با هات تپ از آن جلوگیری می شود
  • از به هم ریختگی و تداخل کاریه سایر واحد ها جلوگیری می شود
  • تولید متوقف نمیگردد در نتیجه روند کار سایر واحد های مرتبط نیز متوقف نمی شود
  • با الزامات زیست‌محیطی سازگار است- محصول فاقد هر گونه نشتی است
  • مقرون به صرفه است
  • بهره‌وری تولید حفظ می‌شود

شرح کلی Hot Tap

در چنین شرایطی ناگزیر میبایست در حالی که لوله ها در سرویس میباشند عملیات برشکاری و جوشکاری را بر روی آنها انجام دهیم. به این منظور از روشی استفاده میگردد که به آن عملیات «هات تپ گیری» (Hot Tapping) گفته میشود. در این روش ابتدا یک قطعه مرکب از دو تکه به نام «نشیمنگاه» (Saddle) از جنس خود لوله و با ضخامت و سایز متناسب با شرایط طراحی و سایز لوله اصلی در کارگاه تهیه شده و از خارج بر روی لوله مورد نظر قرار گرفته و دو تکه آن به یکدیگر و به لوله اصلی جوش میخورد. بدیهیست که عملیات جوشکاری نشیمنگاه به لوله میبایست بر اساس دستورالعمل جوشکاری پروژه و با استفاده از الکترودهایی با متریال مناسب انجام پذیرد. سپس یک شیر فلنجی با زبانه مخصوص بر روی فلنج نشیمنگاه نصب میگردد که با استفاده از آن میتوان مسیر سیال را باز و بسته نمود. در مرحله بعد بر روی فلنج خروجی این شیر وسیله ای مخصوص جهت سوراخکاری لوله قرار میگیرد. مته این وسیله بگونه ای طراحی شده که یک مسیر دایره ای شکل و با قطر تعیین شده از جدار لوله را برش میدهد و نوک آن پس از سوراخ نمودن جدار لوله مانند یک چتر گشوده شده و مانع از سقوط قطعه بریده شده به داخل خط لوله میگردد و قطعه مورد نظر را با خود بیرون میکشد. پس از اتمام سوراخکاری و خروج قطعه بریده شده ، زبانه شیر را در حالت بسته قرار میدهیم. در این حالت جریان سیال از داخل لوله اصلی به سمت خروجی نشیمنگاه قطع شده و این امکان ایجاد میگردد که وسیله مخصوص سوراخکاری را از فلنج شیر نصب شده بر روی نشیمنگاه جدا نماییم.

در این مرحله چنانچه هدف گرفتن یک انشعاب جدید از خط لوله باشد ، شیر ایزوله اصلی بر روی فلنج شیر هات تپ نصب شده و سپس زبانه شیر هات تپ در حالت دائم باز قرار گرفته و کنترل قطع و وصل جریان به شیر ایزوله سپرده میشود. سپس میتوان انشعاب خط جدید را به خروجی شیر ایزوله متصل نمود.

اما اگر هدف تعمیرات یا تغییر مسیر بخشی از خط لوله اصلی باشد ، میبایست دو نشیمنگاه مجزا در دو سمت قسمتی که میخواهیم بر روی آن عملیات اصلاحی انجام گردد نصب نماییم. عملیات سوراخکاری مشابه آنچه که در بالا گفته شد انجام میگردد. اما این بار پس از جدا نمودن وسیله مخصوص سوراخکاری ، به جای شیر ایزوله یک وسیله مخصوص مسدود نمودن جریان بر روی شیرهای هات تپ هر دو نشیمنگاه نصب شده و فلنج های خروجی آنها توسط یک لوله کنار گذر (By Pass) به یکدیگر متصل میگردد. به این ترتیب سیال جاری در داخل خط لوله اصلی به طور موقت به داخل مسیر کنار گذر هدایت شده و به راه خود ادامه میدهد بدون اینکه خللی در جریان آن و لذا در فرآیند مورد نظر ایجاد گردد. سپس با نصب لوله ونت و تخلیه (Drain) بر روی قسمتی از خط لوله اصلی (در حد فاصل دو نشیمنگاه) که اکنون بطور موقت از مدار خارج شده محتویات آن را خارج نموده و پس از ایمن سازی ، عملیات برشکاری و جوشکاری را انجام داده و بخشی از مسیر لوله را تعویض نموده یا تغییر مسیر میدهیم. پس از اتمام عملیات ، خط کنار گذر به همراه ادوات مسدودسازی جریان برچیده شده و فلنج خروجی شیرهای هات تپ بوسیله فلنج کور بطور دائم مسدود میگردد.

برای مطالعه بیشتر در زمینه Hot tap به استاندارد API PR 2201 که در لینک زیر مراجعه نمایید.


فایلهای آموزشی Hot Tap
۱- مروری بر عملیات Hot Tap- فرمت PDF و ۴۲ صفحه

۲- آشنایی با Hot Tap- شرکت پیشگام

۳- مقاله Hot Tap و جوشکاری روی خطوط لوله- ۹ صفحه- PDF- مهندس خدابخشی

۴- Spec شرکت Shell در خصوص عملیات Hot Tap روی خطوط لوله

۵- فیلم عملیات Hot Tapping

۶- انیمیشن عملیات Hot Tapping

۷- استاندارد API RP 2201 مخصوص انجام عملیات Hot Tap

۸- آشنایی جامع با عملیات خطوط لوله

۹- Hot tap Procedure- 21 pages

۱۰- Pipeline Hot Tapping Stoppling & In-service Welding


- دانلود اپلیکیشن اندروید و نرم افزار کامپیوتر وبسایت آموزشی نفت و گاز

@OilAndGas

برچسب‌ها, ,

+

2 دیدگاه

  1. عباس بمبیی رو

    on مرداد ۱۳, ۱۳۹۵ - پاسخ دادن

    بنام خدا
    با سلام و احترام
    لینک زیر کار نمیکند
    مروری بر عملیات Hot Tap- فرمت PDF و ۴۲ صفحه

    • iranpiping

      on مرداد ۱۴, ۱۳۹۵ - پاسخ دادن

      با سلام
      لینک اصلاح گردید.

ما به نظرات پیشنهادی، انتقادی و حمایتی شما نیاز داریم، چند کلمه برایمان بنویسید: